Lepistes, akvaryum dünyasında guppy, milyonbalığı veya gökkuşağı balığı olarak da bilinir. Bu renkli tür dünyanın en popüler akvaryum balığıdır. Güney Amerika kökenli olan lepistes balıkları, kolay bakımları, canlı renkleri ve hızlı üremeleriyle hem yeni başlayanlar hem de deneyimli akvaryumcular için ideal bir seçenektir. Akvaryum hobisine başlamak isteyenlerin ilk tercihi olan lepistesler, sonsuz renk ve desen çeşitliliğiyle koleksiyoncuların da gözdesidir.
Lepistes (Guppy) Balığı Nedir?
Lepistes balığı (Poecilia reticulata), Poeciliidae familyasına ait küçük boyutlu bir tatlı su balığıdır. Doğal yaşam alanları Güney Amerika’nın kuzeyi, özellikle Venezuela, Brezilya, Guyana ve Trinidad ve Tobago’dur. Ancak sivrisinek kontrolü amacıyla dünya genelinde birçok tropikal ve subtropikal bölgeye tanıtılmıştır.
Guppy balıkları, canlı doğuran (ovovivipar) balıklardır. Yani yumurta bırakmak yerine doğrudan yavru doğururlar. Bu özellik, onları akvaryum ortamında en kolay üreyen türlerden biri yapar. Erkeklerin gösterişli kuyrukları ve canlı renkleri, dişilerin ise daha büyük ve sade görünümleri bu türün karakteristik özelliklerindendir.
Lepistes Türleri ve Renk Çeşitleri
Yüzyılı aşkın seçici üretim sayesinde bugün yüzlerce farklı lepistes çeşidi bulunmaktadır. Türler genellikle kuyruk şekli, vücut rengi ve desen özelliklerine göre sınıflandırılır.
Kuyruk Şekillerine Göre Lepistes Türleri
Fantail (Yelpaze Kuyruk), en yaygın lepistes türüdür. Kuyruk yüzgeci yelpaze şeklinde açılır ve üçgen bir görünüm oluşturur. Bakımı kolay olduğundan yeni başlayanlar için idealdir.
Veiltail (Peçe Kuyruk), uzun ve akıcı kuyruk yüzgecine sahiptir. Kuyruk aşağı doğru zarif bir şekilde sarkar. Çok gösterişli olmakla birlikte yüzgeç hasarına karşı hassastır.
Delta Tail (Delta Kuyruk), kuyruk yüzgeci üçgen şeklindedir ve geniş bir açı oluşturur. Fantail’e benzer ancak daha keskin köşelere sahiptir.
Halfmoon (Yarım Ay), kuyruk yüzgeci 180 derecelik bir yarım ay şekli oluşturur. En gösterişli türlerden biridir ve yarışmalarda sıkça görülür.
Lyretail (Lir Kuyruk), kuyruk yüzgecinin üst ve alt kısımları uzamış, ortası kısa kalmıştır. Lir veya çatal şeklinde bir görünüm oluşturur.
Swordtail (Kılıç Kuyruk), kuyruk yüzgecinin alt kısmı uzamış ve kılıç şeklini almıştır. Tek kılıç veya çift kılıç varyasyonları bulunur.
Roundtail (Yuvarlak Kuyruk), kuyruk yüzgeci yuvarlak ve kompakt şekillidir. Doğadaki yabani lepisteslere en yakın türdür.
Spear Tail (Mızrak Kuyruk), kuyruk yüzgeci mızrak ucu gibi sivri bir şekle sahiptir. Nadir bulunan bir çeşittir.
Renk ve Desen Çeşitleri
Lepistes balıkları neredeyse her renkte bulunabilir. En popüler renk çeşitleri arasında Red (Kırmızı) tam kırmızı vücut ve kuyruk, Blue (Mavi) metalik mavi tonlar, Yellow (Sarı) parlak sarı ve altın tonları, Black (Siyah) koyu siyah vücut, Albino beyaz vücut ve kırmızı gözler, Cobra yılan derisi benzeri desenler, Tuxedo vücudun arka yarısı koyu renkli, Snakeskin yılan pullarını andıran desenler, Mosaic düzensiz mozaik desenleri, Leopard leopar benzeri benekler, Grass çimen benzeri ince çizgiler ve Galaxy yıldız benzeri noktalar yer almaktadır.
Lepistes Bakımı
Lepistes balıkları dayanıklı ve bakımı kolay türlerdir. Ancak en iyi sağlık ve renkleri için bazı temel gereksinimlerin karşılanması gerekir.
Akvaryum Gereksinimleri
Lepistes bakımı için minimum 40 litre kapasiteli akvaryum önerilir. Küçük bir grup (5-6 birey) için bu hacim yeterlidir. Daha kalabalık gruplar veya üretim amaçlı akvaryumlar için 80-100 litre tercih edilmelidir.
Lepistesler aktif yüzücülerdir ve akvaryumun tüm bölgelerinde dolaşırlar. Uzun akvaryumlar, yüksek olanlara tercih edilmelidir. Akvaryumda kapak bulunması önemlidir çünkü zaman zaman sıçrayabilirler.
Su Parametreleri
Guppy balıkları geniş bir su parametresi aralığına uyum sağlayabilir. İdeal su sıcaklığı 22-28°C arasındadır. Oda sıcaklığında da yaşayabilirler ancak üreme için 24-26°C optimal sıcaklıktır.
pH değeri 6.8-7.8 arasında olmalıdır. Lepistesler hafif alkali suyu tercih eder. Suyun sertliği 8-12 dGH arasında idealdir. Yumuşak suda da yaşayabilirler ancak orta sertlikte su daha sağlıklıdır. Haftalık %20-25 su değişimi önerilir.
Filtrasyon
Lepistes akvaryumları için orta güçte bir filtre yeterlidir. Sünger filtreler özellikle yavrulu akvaryumlar için idealdir çünkü yavruları emme riski yoktur. Güçlü akıntıdan kaçınılmalıdır çünkü uzun yüzgeçli erkekler güçlü akıntıda zorlanır.
Dekorasyon ve Bitkilendirme
Canlı bitkiler lepistes akvaryumları için mükemmeldir. Bitkiler hem estetik sağlar hem de dişilere ve yavrulahra saklanma alanı sunar. Java yosunu, hornwort, cabomba ve amazon kılıcı gibi bitkiler uygundur. Yüzen bitkiler de yavruların saklanması için faydalıdır.
İnce çakıl veya kum substrat olarak kullanılabilir. Kökler, kayalar ve dekoratif objeler akvaryuma görsel zenginlik katar. Aşırı kalabalık dekorasyondan kaçınılmalı, yeterli yüzme alanı bırakılmalıdır.
Aydınlatma
Lepistesler için özel aydınlatma gereksinimi yoktur. Orta şiddette akvaryum aydınlatması yeterlidir. 8-10 saatlik ışık döngüsü idealdir. İyi aydınlatma, balıkların renklerini daha canlı gösterir ve bitki büyümesini destekler.
Lepistes Beslenmesi
Guppy balıkları omnivor beslenirler ve hemen her şeyi yerler. Ancak dengeli beslenme, sağlık ve renk canlılığı için önemlidir.
Temel Besinler
Yüksek kaliteli pul yemler lepisteslerin temel besin kaynağı olmalıdır. Tropikal balıklar için formüle edilmiş, protein oranı yüksek yemler tercih edilmelidir. Renk artırıcı yemler, balıkların canlı renklerini daha da güzelleştirir.
Günde 2-3 kez, 1-2 dakikada tüketebilecekleri kadar yem verilmelidir. Aşırı besleme su kirliliğine ve sağlık problemlerine yol açar. Lepisteslerin midesi gözleri kadardır, bu porsiyon kontrolü için iyi bir referanstır.
Canlı ve Dondurulmuş Yemler
Canlı ve dondurulmuş yemler diyeti zenginleştirir. Artemia (tuzlu su karidesi), daphnia (su piresi), kan kurdu ve mikro solucanlar lepisteslerin çok sevdiği besinlerdir. Bu yemler özellikle üreme öncesi dönemde ve hamile dişilere verilmelidir.
Bitkisel Besinler
Lepistesler bitkisel gıdaları da severler. Spirulina içeren yemler, haşlanmış ve ezilmiş bezelye, kabak ve ıspanak verilebilir. Akvaryumdaki algleri de tüketirler.
Yavru Beslenmesi
Lepistes yavruları doğar doğmaz yem yiyebilir. İlk günlerde ezilmiş pul yem, yavru tozu veya infusoria verilebilir. Artemia nauplii (yeni çatlamış artemia) yavru büyümesi için mükemmeldir. Günde 3-4 kez küçük porsiyonlar halinde beslenmelidirler.
Lepistes Kaç Yıl Yaşar?
Lepistes balıkları, uygun bakım koşullarında ortalama 2-3 yıl yaşar. Bazı bireyler 4-5 yıla kadar yaşayabilir. Erkekler genellikle dişilerden daha kısa ömürlüdür.
Yaşam süresini etkileyen faktörler arasında genetik, beslenme kalitesi, su koşulları, stres düzeyi ve üreme sıklığı yer alır. Sürekli üreyen dişilerin ömrü kısalabilir. Temiz su, dengeli beslenme ve stressiz ortam, lepisteslerin uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmesini sağlar.
Lepistes Üretimi
Lepistes balıkları akvaryum ortamında en kolay üreyen türlerden biridir. Uygun koşullar sağlandığında neredeyse sürekli ürerler.
Lepistes Erkek Dişi Ayrımı
Lepisteslerde cinsiyet ayrımı çok kolaydır. Erkekler daha küçük (3-4 cm), çok renkli ve gösterişli kuyrukları vardır. Karın bölgesinde sivri gonopodium (üreme organı) bulunur. İnce ve aerodinamik vücut yapısına sahiptirler.
Dişiler daha büyük (5-6 cm), renkleri daha soluk ve kuyrukları küçüktür. Karın bölgeleri yuvarlak ve şişkindir. Karın bölgesinde koyu bir hamilelik lekesi (gravid spot) bulunur.
Lepistes Hamile Belirtileri
Hamile lepistes dişilerinde karın bölgesi belirgin şekilde şişer ve köşeli bir görünüm alır. Hamilelik lekesi (gravid spot) koyulaşır ve büyür. Doğuma yakın zamanda yavruların gözleri karın bölgesinde görülebilir. Dişi daha az aktif olur ve saklanma eğilimi gösterir. İştah azalabilir veya tamamen kesilir. Anüs bölgesi şişer.
Lepistes Hamilelik Süresi
Lepistes hamilelik süresi ortalama 21-30 gündür. Su sıcaklığı hamilelik süresini etkiler; sıcak suda daha kısa, soğuk suda daha uzun sürer. 26°C’de yaklaşık 24-26 gün sürer.
Lepistes Doğumu
Lepistesler canlı doğuran balıklardır. Bir seferde 20-50 yavru doğurabilirler, bazı büyük dişiler 100’den fazla yavru doğurabilir. Yavrular doğduğunda tamamen gelişmiş ve bağımsızdır, hemen yüzmeye ve yem aramaya başlarlar.
Dişiler, bir çiftleşmeden sonra sperm depolayabilir ve 2-3 ay boyunca her ay yavru doğurabilirler. Bu nedenle bir kez erkekle bir arada tutulmuş dişi, erkeksiz akvaryumda bile yavru doğurmaya devam edebilir.
Yavruların Korunması
Yetişkin lepistesler, kendi yavrularını dahil olmak üzere küçük balıkları yiyebilir. Yavruların hayatta kalması için önlem alınmalıdır. Hamile dişi doğuma yakın üreme kutusuna alınabilir. Java yosunu ve yüzen bitkiler yavruların saklanmasını sağlar. Yavrular ayrı bir akvaryuma taşınabilir. İyi beslenen yetişkinler yavruları daha az kovalar.
Lepistes Hastalıkları
Lepistesler dayanıklı olmakla birlikte bazı hastalıklara yakalanabilirler.
Ich (Beyaz Nokta Hastalığı)
En yaygın akvaryum hastalığıdır. Vücutta tuz tanesi benzeri beyaz noktalar belirir. Stres ve ani sıcaklık değişimleri tetikler. Su sıcaklığının kademeli olarak 28-30°C’ye artırılması ve tuz tedavisi etkilidir.
Yüzgeç Çürümesi
Bakteriyel enfeksiyon sonucu yüzgeçlerin kenarları yıpranır. Kötü su kalitesi ana nedendir. Su değişimi ve antibakteriyel tedavi gerekir.
Kuyruk ve Yüzgeç Mantarı
Yüzgeçlerde pamuksu beyaz lekeler görülür. Yaralanma sonrası gelişebilir. Antifungal tedavi uygulanmalıdır.
Dropsy (Karın Şişkinliği)
Vücut şişer ve pullar çam kozalağı gibi dışa açılır. Böbrek yetmezliği veya bakteri enfeksiyonu kaynaklıdır. Tedavisi zordur, erken müdahale önemlidir.
Scoliosis (Omurga Eğriliği)
Omurga anormal şekilde eğrilir. Genellikle genetik veya beslenme eksikliğinden kaynaklanır. Tedavisi yoktur.
Lepistes Akvaryum Arkadaşları
Guppy balıkları barışçıl yapıları sayesinde topluluk akvaryumları için idealdir.
Uyumlu Türler
Lepistesler, benzer boyut ve mizaçtaki barışçıl türlerle iyi geçinir. Diğer canlı doğuranlar olan plati, moli ve kılıçkuyruk ile uyumludur. Tetralar (neon tetra, kardinal tetra), rasbora türleri, küçük çöpçü balıkları (corydoras, otocinclus), küçük gökkuşağı balıkları, karides ve salyangozlar da iyi arkadaşlardır.
Kaçınılması Gereken Türler
Büyük, agresif veya yüzgeç kemiren balıklar lepistesler için tehlikelidir. Büyük cichlid’ler (oscar, astronot balığı), kaplan barb ve diğer yüzgeç kemiren türler, büyük yayın balıkları, betta (kavgacı balık) ve büyük yırtıcı balıklarla bir arada tutulmamalıdır.
Erkek-Dişi Oranı
Lepistes akvaryumlarında ideal erkek-dişi oranı 1:2 veya 1:3’tür. Yani her erkek için 2-3 dişi bulunmalıdır. Bu oran, erkeklerin sürekli aynı dişiyi kovalayarak strese sokmasını önler. Sadece erkek akvaryumu da mümkündür ve daha az üreme stresi yaşanır.
Lepistes Satın Alırken Dikkat Edilecekler
Sağlıklı Balık Seçimi
Sağlıklı lepistes seçerken şu noktalara dikkat edilmelidir. Aktif yüzmeli ve meraklı olmalı. Yüzgeçler sağlam ve yıpranmamış olmalı. Renkler parlak ve canlı görünmeli. Vücutta beyaz nokta, pamuksu leke veya yara olmamalı. Karın bölgesi ne aşırı şiş ne de çökük olmalı. Solungaçlar düzenli hareket etmeli.
Aklimatizasyon
Yeni balıklar eve getirildikten sonra dikkatli aklimatizasyon yapılmalıdır. Poşet kapalı olarak akvaryum suyuna 15-20 dakika yüzdürülür. Ardından poşete akvaryum suyundan yavaş yavaş eklenir. Yeni balıklar mümkünse 2 hafta karantina akvaryumunda tutulmalıdır.
Emaar Akvaryum’da Su Altı Dünyasını Keşfedin
Lepistes balıkları, kolay bakımları ve renkli görünümleriyle ev akvaryumları için mükemmel bir seçimdir. Profesyonel akvaryumlarda tatlı su ve deniz canlılarının büyüleyici dünyasını keşfetmek istiyorsanız, Emaar Akvaryum ve Su Altı Hayvanat Bahçesi sizin için unutulmaz bir deneyim sunuyor.
Emaar Akvaryum’da pirana, arowana, melek balığı gibi etkileyici tatlı su balıklarını yakından gözlemleyebilirsiniz. Ayrıca köpekbalıkları, ahtapot ve penguenler gibi deniz canlılarıyla tanışmak için Emaar Akvaryum’u ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Lepistes kaç yıl yaşar?
Uygun bakım koşullarında lepistes balıkları ortalama 2-3 yıl, bazı bireyler 4-5 yıla kadar yaşayabilir.
Lepistes ne kadar büyür?
Erkekler 3-4 cm, dişiler ise 5-6 cm uzunluğa ulaşır.
Lepistes kaç litrelik akvaryumda yaşar?
Küçük bir grup için minimum 40 litre, daha kalabalık gruplar için 80-100 litre önerilir.
Lepistes hamileliği kaç gün sürer?
Lepistes hamilelik süresi ortalama 21-30 gündür. Su sıcaklığına göre değişir.
Lepistes bir seferde kaç yavru doğurur?
Bir seferde 20-50 yavru doğurabilirler, büyük dişiler 100’den fazla yavru doğurabilir.
Lepistes erkek dişi nasıl anlaşılır?
Erkekler küçük, renkli ve sivri gonopodiumlu; dişiler büyük, soluk renkli ve yuvarlak karınlıdır.
Lepistes hamile olduğu nasıl anlaşılır?
Karın şişer, hamilelik lekesi koyulaşır, doğuma yakın yavruların gözleri görülebilir.
Lepistes hangi balıklarla yaşar?
Plati, moli, tetralar, rasboralar, corydoras ve diğer barışçıl türlerle uyumludur.
Lepistes kaç tane olmalı?
Minimum 5-6 birey, ideal erkek-dişi oranı 1:2 veya 1:3 olmalıdır.
Lepistes ne yer?
Omnivor beslenirler. Pul yem, canlı yemler (artemia, daphnia), dondurulmuş yemler ve bitkisel gıdalar yerler.
