Orman tabanında, düşmüş yaprakların arasında kıpırdamadan duran tombul bir kurbağa düşünün. Ağzı o kadar geniş ki sanki gövdesinin yarısı ağızdan ibaret. Karşınızda pacman kurbağası. Türkçede boynuzlu kurbağa ya da süslü kurbağa olarak da anılan bu tür, bilimsel adıyla Ceratophrys ornata, Güney Amerika’nın en ilginç canlılarından biri. Kurbağalar hakkındaki yazımızda bu hayvanların genel dünyasına değinmiştik; bu sayfada ise ailenin en iştahlı üyesine yakından bakıyoruz.
Adını Nereden Alıyor?
Tahmin etmesi zor değil. Yuvarlak gövdesi ve önüne geleni yutmaya hazır kocaman ağzıyla bu kurbağa, 1980’lerin efsane atari oyunu Pac-Man’in karakterini andırıyor. Ağzının genişliği vücut uzunluğunun neredeyse yarısına ulaşabiliyor ki bu, kurbağalar dünyasında az rastlanır bir oran.
Peki ya “boynuzlu” lakabı? Gözlerinin hemen üzerinde boynuza benzeyen etli çıkıntılar var. Sert bir silah değil bunlar; yumuşak deri uzantıları. Ama kuru yaprakların arasına gömüldüğünde bu çıkıntılar sayesinde bir yaprak parçasından ayırt etmek neredeyse imkânsız hale geliyor.
Nasıl Görünür?
Pacman kurbağaları kısa bacaklı, geniş kafalı ve epey tombul hayvanlardır. Dişiler erkeklerden gözle görülür biçimde iri olur; yetişkin bir dişi 16 santime kadar ulaşabilir. Renkleri ise başlı başına bir şölen: canlı yeşil bir zemin üzerine kırmızı, turuncu ve kahverengi desenler serpilmiştir. İşin güzel yanı, bu desenlerin her bireyde farklı olması. İki pacman kurbağası hiçbir zaman birbirinin tıpatıp aynısı değildir.
Nerede Yaşar?
Doğal yaşam alanı Güney Amerika; özellikle Arjantin, Uruguay ve Brezilya’nın güneyindeki nemli ovalar ile orman tabanları. Çoğu kurbağanın aksine hayatını suyun içinde değil, karada geçirir. Günlerini nemli toprağa yarı gömülü halde bekleyerek geçirmeyi sever.
Kurak mevsim geldiğinde ise türün en şaşırtıcı numarası devreye girer: derisinden vücudunun etrafına koruyucu bir koza örer ve yağmurlar dönene kadar aylarca uyku benzeri bir durgunluğa çekilir. Yağmur toprağı yumuşattığında kozasından sıyrılıp kaldığı yerden devam eder.
Ne Yer, Nasıl Avlanır?
Pacman kurbağası tam anlamıyla bir pusu avcısıdır. Kendini kısmen yaprakların ve toprağın içinde gizler, saatlerce kılını bile kıpırdatmaz. Av menziline giren şanssız bir canlı olduğunda ise saniyeden kısa sürede atılır ve avını çoğunlukla bütün olarak yutar.
Menüsü de hayli kabarıktır: çekirge gibi iri böcekler, solucanlar, büyük örümcekler, küçük sürüngenler, hatta kemirgenler. Kendi boyutuna yaklaşan avlara bile saldırmaktan çekinmediği için hayvanseverler arasında “yürüyen mide” diye anıldığı olur.
Kaç Yıl Yaşar?
Doğada ortalama ömrü 6-7 yıl civarındadır. Bakım altında, düzenli beslenme ve doğru nem koşullarıyla bu süre 10 yılı rahatlıkla aşabilir. Yani akvaryumda gördüğünüz bir pacman kurbağasını birkaç yıl sonra tekrar ziyaret ettiğinizde onu aynı köşede bulma ihtimaliniz hiç de düşük değil.
Isırır mı, Zehirli midir?
Zehirli değildir, içiniz rahat olsun. Ancak çene gücü kurbağalar arasında alışılmadık düzeydedir ve ağzında diş görevi gören sert çıkıntılar bulunur. Hareket eden bir şeyi av sandığında ya da tehdit hissettiğinde ısırabilir ve bu ısırık hiç de hafife alınacak gibi değildir. Bu yüzden ona elle dokunulmaz; uzaktan izlemesi ise gerçekten keyiflidir.
Pacman Kurbağası Hakkında İlginç Bilgiler
- Ağız genişliği bakımından kurbağalar dünyasının rekortmenlerindendir.
- Gözlerinin üzerindeki “boynuzlar” savunma silahı değil, kamuflaj aracıdır.
- Kurak dönemde kendi derisinden koza yapıp aylarca hareketsiz kalabilir.
- Desenleri parmak izi gibidir; iki birey birbirine benzemez.
- Yavruları bile öyle yırtıcıdır ki fırsatını bulan kardeşini yiyebilir.
Emaar Akvaryum’da Pacman Kurbağasını Yakından Görün
Ornate Pacman Kurbağası (Ceratophrys ornata), Emaar Akvaryum’un Ormanlar temalı bölümündeki teraryumlarda ziyaretçilerini bekliyor. Pusuya yatmış bir pacman kurbağasının ne kadar hareketsiz kalabildiğini kendi gözlerinizle görmek isterseniz biletinizi şimdi alın, İstanbul’un kalbindeki bu tropikal dünyayı keşfedin.
Sık Sorulan Sorular
Pacman Kurbağası Neden Bu Adla Anılır?
Yuvarlak gövdesi ve vücudunun yarısı kadar açılabilen dev ağzıyla atari oyunu karakteri Pac-Man’e benzetildiği için. Türkçede boynuzlu kurbağa ve süslü kurbağa adlarıyla da bilinir.
Pacman Kurbağası Ne Yer?
Böcekler, solucanlar, büyük örümcekler, küçük sürüngenler ve kemirgenlerle beslenir. Pusuya yatarak avlanır, avını genellikle bütün olarak yutar.
Pacman Kurbağası Nerede Yaşar?
Arjantin, Uruguay ve Güney Brezilya’nın nemli ova ve ormanlarında yaşar. Zamanının çoğunu nemli toprağa yarı gömülü halde geçirir.
Pacman Kurbağası Zehirli mi?
Hayır. Ancak çenesi güçlü, ısırığı acı vericidir; bu yüzden elle temas edilmemesi gerekir.
Pacman Kurbağasını Türkiye’de Nerede Görebilirim?
İstanbul’daki Emaar Akvaryum’un Ormanlar temalı bölümünde yakından görebilirsiniz.
